Ev şəraitində çox sadə testlərlə insultun ilkin əlamətlərini müəyyən etmək olar

Ev şəraitində çox sadə testlərlə insultun ilkin əlamətlərini müəyyən etmək olar
03 2017 12:16

Son illər bütün dünyada beyin damar xəstəliklərinin yüksək artımı müşahidə olunur. Onların arasında ən geniş yayılanı və ən ağır olanı insultlardır. Belə ki, dünyada hər il təqribən altı milyon insan insult keçirir. Bu da insultun həm çox böyük iqtisadi, həm də böyük bir səhiyyə problemin olduğunun göstəriçisidir. İnsult bir çox ölkələrdə əhalinin ümumi ölüm hallarının göstəricisində 2-3-cü yeri tutur və çox vaxt əlliliklə nəticələnir.

Bu sözləri AZƏRTAC-a müsahibəsində Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris-Terapevtik Klinikasının nevrologiya şöbəsinin müdiri Aygün Musayeva bildirib.

Həkim qeyd edib ki, bu xəstəliyə daha çox 65 yaşdan yüxarı insanlarda rast gəlinir. İnsult keçirmiş insanların 30 faizində əmək qabiliyyəti qismən bərpa olur, 20 faizi kənar şəxslərin köməyinə möhtac qalır və yalnız 20 faiz insan əvvəlki yaşam tərzini davam etdirə bilir. Insultlar arasında ən çox rast gəlinəni işemik insultlardır. Onların sayı təxmini olaraq hemorraqik insultlarla müqayisədə dörd dəfə çoxdur.

Insultu işemik və ya hemorraqik növlərə aid etmək üçün ilk növbədə onların yaranma mexanizminə baxmaq lazımdır.

İşemik insult ateroskleroz, hipertoniya və s. kimi xəstəliklər nəticəsində yaranır. İnsultun bu növünün risk qrupuna hipertoniya xəstəliyi, şəkərli diabet, ürək xəstəlikləri, aritmiya, piylənmədən əziyyət çəkən, qanda xolesterini yüksək olan, oturaq həyat tərzi sürən və alkoqola meyilli insanlar daxildir.

Işemik insultun tipləri sırasında ilk olaraq atertrombotik-işemik insultu qeyd etmək lazımdır. Insultun bu növü yüksək qan laxtalanması və damar divarlarının daralması nəticəsində yaranır. Damarlarda tromb əmələ gəlir və o damar mənfəzini tutur. Bu daha çox yaşlı insanlar üçün xarakterikdir. Tromb həmçinin ürək mənşəli ola bilər və buna aritmiyadan əziyyət çəkən insanlarda rast gəlinir. Bu kardioembolik insult adlanır. Hipertoniya xəstəliyinin işemik insultun yaranmasında xüsusi rol oynadığını qeyd etmək vacibdır. Bu gün işemik insultun xəstəliyin başlandığından birinci 6 saat ərzində müalicəsinin əsasını trombolitik terapiya təşkil edir.

Hemorraqik insultlar isə damarların partlaması nəticəsində yaranır. Bu damarın anadangəlmə anormal olması, yəni damar divarlarının nazikliyi, genəlməsi, kisə və ya başqa şəkildə olmasıdır ki, belə damarlar partlayıb müvafiq nahiyədə beyin toxumasının qanla təhcizatını pozur.

İnsultlu xəstələrdə ətraflarda hərəkət və ya hissiyatın, nitqin, yaddaşın, huşun pozulması, qıcolmalar, ürəkbulanma, qusma kimi əlamətlər müşahidə edilə bilir. Əgər qəfil ürəkbulanma, qusma, kəskin baş ağrıları, qısa müddətdə huşun itməsi, bəzi hallarda isə xəstə başına qaynar suyun axdığını hiss edirsə dərhal həkimə müraciət etmək, “Təcili yardım” çağırmaq lazımdır. Xəstənin qospitalizə edilmə tezliyindən asılı olaraq nəticələr müxtəlif olur.

İlkin yardım olaraq xəstənin qan təzyiqi, nəbzi ölçülməli, tənəffüsünə diqqət yetirilməlidir. Qan təzyiqinin və şəkərin yüksəlməsi müşahidə edilərsə gündəlik qəbul olunan dərmanlardan istifadə etmək olar.

Hər iki növ insultdan sonra xəstədə tam sağalma, qismən sağalma və ya müəyyən əlillik yarana bilər. Bütün bunların qarşısının alınması üçün vaxtında həkim müayinəsindən keçmək məsləhət görülür.

İnsultun əlamətlərini hər bir insanın bilməsi vaxtında yardım göstərilməsinə imkan verə bilər. İnsult hər birimizin ailəsində, yaxınlarında baş verə bilər. Ev şəraitində çox sadə testlərlə insultun ilkin əlamətlərini müəyyən etmək olar. Misal üçün insanın üzünə diqqətlə baxdıqda assimetriya, yəni əyilmələr, xəstənin əllərini qaldırmasını xahiş etdikdə ətrafların biri və ya hər ikisində hərəkət pozğunluğu və ya passivlik, xəstəni dindirərək onun nitqində hansısa pozuntu, ümumiyyətlə nitqin itirilməsi, deyilən sözlərin anlaşılmaması müşahidə olunarsa bu insult haqqında düşünməyə əsas verir. Belə hallar baş verərsə ən qısa zamanda “Təcili yardım” çağırmaq lazımdır.

Bununla yanaşı ev şəraitində ilkin yardım olaraq xəstəni rahat vəziyyətdə uzatmaq, boğazını sıxan paltar varsa onu dərhal sərbəst vəziyyətə gətirmək, tənəffüs yollarının açıq olduğuna əmin olmaq, otaqda təmiz havanı təmin etmək, mümkün qədər xəstənin təzyiqini ölçmək və əgər yüksək təzyiqi olarsa bunun əleyhinə dərmanlar vermək lazımdır.

Problemin aktuallığı belə xəstələrin ailə üzvlərinin bu işə böyük məsuliyyətlə yanaşmlarını tələb edir.


1 May 2020
Səhiyyə - Sağlamlıq

Cəlal İsayev: “Ölkədə epidemioloji vəziyyət vətəndaşlardan asılıdır” - ŞƏRH

Bu günə qədər Azərbaycanda COVID-19-a 1804 təsdiq edilmiş yoluxma hadisəsi qeydə alınıb. Yoluxanlardan 24 nəfəri ölüb, 1325-i sağalıb, 455-i isə xüsusi rejimli xəstəxanalarda müalicəsini davam etdirir. Aprelin 27-dən etibarən ölkədə yumşaldılmış karantin rejimi qüvvədədir. Ancaq təəssüflə qeyd etmək lazımdır ki, bir çox vətəndaşlar həm küçədə, həm də ictimai nəqliyyatda maska və əlcəklərə məhəl qoymadan elementar təhlükəsizlik tədbirlərinə əməl etmir.

30 Apr 2020
Səhiyyə - Sağlamlıq

Azərbaycanda daha 58 nəfər koronavirusdan sağaldı - RƏSMİ

Azərbaycanda koronavirus infeksiyasına yoluxmuş 58 nəfər müalicə olunaraq sağalıb və evə buraxılıb. 

30 Apr 2020
Səhiyyə - Sağlamlıq

Azərbaycanda daha bir nəfər koronavirusdan öldü - 38 yeni yoluxma

Azərbaycanda 38 yeni koronavirus infeksiyasına yoluxma faktı qeydə alınıb.

30 Apr 2020
Səhiyyə - Sağlamlıq

Bəla sovuşmayıb: Azərbaycanda koronavirusun ikinci dalğası ola bilər

Mayın 4-də Azərbaycanda xüsusi karantin rejiminin yumşaldılması gözlənilir. Fəqət, bəzi vətəndaşlarımızda ifrat nikbinlik, gərəksiz rahatlıq hissi yaranıb və onlar düşünürlər ki, COVİD-19 koronavirus pandemiyası ilə bağlı təhlükə sovuşub.