Pakistan mətbuatı: Metsamor AES qlobal nəticələrə malik regional təhlükəsizlik təhdididir

Pakistan mətbuatı: Metsamor AES qlobal nəticələrə malik regional təhlükəsizlik təhdididir
13 2017 10:38

1970-ci ildə inşa edilən, 1988-ci ilin dağıdıcı Spitak zəlzələsindən sonra bağlanan və 1995-ci ildə yenidən işə salınan Metsamor AES-in fəaliyyətə başlamasına Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi, eləcə də ABŞ və digər Qərb ölkələri tərəfindən etiraz edilib. ABŞ-da 407 meqavatlıq Metsamor AES-in dünyanın ən təhlükəlilərindən biri olduğu qənaətindədirlər. Buna səbəb isə onun seysmik zonada yerləşməsidir. 2015-ci ilin mayında Ermənistan Metsamor AES-in bağlanma tarixini 2016-cı ildən 2026-cı ilə uzatmaq barədə Rusiyanın RosAtom şirkəti ilə razılıq əldə edib ki, bu, istənilən beynəlxalq nüvə təhlükəsizliyi standartları baxımından dünya və region üçün böyük risk təşkil edəcək.

Trend-in məlumatına görə, bu barədə Pakistanda nəşr edilən “Daily Legal Views” və “Election Times” qəzetlərində və bu qəzetlərin internet portalında Mərkəzi Asiya respublikaları və Azərbaycan üzrə ekspert Mahmud-ul Həsən Xanın “Ermənistanın atom proqramı: qlobal nəticəli regional təhlükəsizlik təhdidi” sərlövhəli məqaləsi dərc olunub.

Müəllif məqalədə Ermənistanın vaxtı keçmiş və təhdidlərlə dolu atom enerjisi stansiyasının (AES) bir çox regional və beynəlxalq agentlik tərəfindən kəskin global nəticələrə malik regional təhlükəsizlik təhdidi kimi elan edildiyini, buna baxmayaraq, Ermənistanın Metsamordakı bu AES-in ikinci blokunun fəaliyyət müddətini daha da uzatdığını, hətta yeni AES-in tikintisi məsələsini gündəmə gətirdiyini bildirib.

Məqalədə qeyd olunub ki, Avropa İttifaqının Metsamor AES-in bütün regiona təhlükə olduğunu vurğuladığı, 2013-cü ilin martında Avropa İttifaqının Ermənistan üzrə heyətinin başçısı T. Hristeanın “İttifaqın dəfələrlə Ermənistan hökumətinə müraciət edərək AES-in ən qısa müddətdə fəaliyyətini başa çatdırmağı tələb etdiyini” dediyi öz əksini tapıb.

Məqalədə oxucuların nəzərinə çatdırılıb ki, öz əhalisinin həyatını qorumaq istəyən region ölkələri-Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan dəfələrlə Ermənistana təyziq edərək, bu vaxtı keçmiş AES-I dərhal bağlamağı tələb etsələr də, Ermənistan buna əhəmiyyət verməyərək beynəlxalq normaları pozmağa davam edir. Belə ki, beynəlxalq sübutlara görə, 8 ballıq zəlzələyə davamlılıq əsasında tikilmiş Metsamor AES 9 ballıq seysmik zonada yerləşir. 9 bal gücündə zəlzələ baş versə, Metsamor AES buna davam gətirməyəcək. Yaponiyadakı Fukuşima AES-dəki qəzadan sonra, bütün dünyada atom enerjisinin təhlükəziliyi ilə bağlı həssaslığın artdığı bir zamanda, zəruri təhlükəzilik təchizatına malik olmayan Metsamor AES-i işlətməyə davam edən Ermənistanın bu hərəkətləri yaxından izlənməlidir. Digər bir məsələ isə, Metsamor AES-in daxili qoruyucu örtüyünün olmamasıdır ki, hər hansı qəza anında atom zərrəcikləri birbaşa atmosferə ötürüləcək.

Ekspert onu da məlum edir ki, yaxın keçmişdə Avropa İttifaqı Metsamor AES-in bağlanması prosesi üçün Ermənistana 289 milyon dollar yardım təklif etsə də, Ermənistan bunu rədd edib. Bolqarıstanda tikilən 4, Slovakiyada 2, ümumilikdə 6 eyni köhnə model AES, bu ölkələrin Avropa İttifaqına (Aİ) qəbul şərti kimi bağlanıb. Avropa İttifaqının “Ermənistanda Avropa Qonşuluq siyasətinin həyata keçirilməsi” barədə 2015-ci ilin martında nəşr edilən hesabatında Metsamor AES-in tez bir zamanda bağlanmasının Aİ üçün əsas hədəflərdən biri olduğu, AES-i müasir standartlara yüksəldə bilməyən Ermənistanın onu ən qısa müddətdə bağlamasının zəruriliyi, tikiləcək yeni AES-in müsir standartlara uyğun olmasının vacibliyi qeyd olunub, Ermənistanın Metsamor AES-i bağlamamaq qərarının region ölkələri üçün təhlükə təşkil etdiyi, AES-lə bağlı hər hansı faciənin bütün regionda insanların məhvinə səbəb olacağı vurğulanıb.

ABŞ-ın hökumət qurumları, həmçinin mütəxəssisləri də Metsamor AES-in vaxtı keçmiş və zəhərli radioaktiv maddələrə malik olduğunu bildirib, Çernobıl fəlakətindən ibrət götürülərək AES-də qoruyucu örtüyün daha öncə tikilməli olduğunu, lakin bunun edilmədiyini vurğulayıblar. Nəzərə alınmalıdır ki, Çernobıl qəzası zamanı yalnız Ukrayna deyil, yaxın və uzaq ölkələr Finlandiya, İsveç, Almaniya və digər ölkələr faciənin fəsadlarından qurtula bilməyiblər.

Məqalədə Azərbaycan hökumətinin uzun illərdir vaxtı keçmiş və təhlükəli Metsamor AES-in fəaliyyəti ilə bağlı beynəlxlaq platformalarda məsələ qaldırdığını, lakin Ermənistanın məsuliyətsiz mövqeyinin davam etdiyini, nəticədə Azərbaycanla yanaşı Türkiyənin, İranın, Gürcüstanın, Rusiyanın və digər ölkələrin Fukuşimanın taleyini yaşamayacına təminat verilmədiyi öz əksini tapıb.

Yazıda Ermənistanda baş verən daxili gərginliklər fonunda Metsamor AES-də törədiləcək hər hansı terror aktının dəhşətli humanitar fəlakətə səbəb ola biləcəyindən, həmçinin dəfələrlə nüvə materiallarını Ermənistandan Gürcüstana qaçaqmalçılıq yolu ilə keçirib satarkən həbs olunan Ermənistan vətəndaşlarına istinadla, Ermənistanın nüvə materiallarının yayılmasında iştirakından narahatlıq ifadə edilib.

Məqalənin yekununda ekspert bu qənaətə gəlib ki, Ermənistan özünün vaxtı keçmiş və olduqca təhlükəli Metsamor AES-inin fəaliyyətini davam etdirməklə, region ölkələrini təhdid və şantaj etmək məqsədi daşıyır. Əks təqdirdə, AES-in doğuracağı fəlakəti dəf etmək təcrübəsi və texniki imkanları olmayan Ermənistan bu qədər həyati təhlükəli, seysmik zonada yerləşən Metsamor AES-i yenidən işə salmazdı. Lakin, Ermənistanın bu AES-i region ölkələrinin milyonlarla vətəndaşı üçün həyati təhlükədir. Buna görə də, bütün ölkələr bunu qəbul etməli və Metsamor AES-in bağlanması üçün səylərini birləşdirməlidirlər.


25 Sent 2020
Siyasət

İlham Əliyev: “Ermənilərə beynəlxalq təzyiqin olmaması çox təhlükəli addımlara gətirib çıxarır”

“Ermənilər faktiki olaraq, beynəlxalq hüquq normalarına tamamilə məhəl qoymurlar və cinayət törədirlər. Onların bu cür davranmaq imkanında olmasının səbəbi ondan ibarətdir ki, onları dayandıran yoxdur. Minsk qrupunun həmsədrləri onları dayandırmır”.

25 Sent 2020
Siyasət

Prezident: “İşğal olunmuş ərazilərdə qondarma hərbi təlimlərin təşkili bizə qarşı daha bir təxribatdır”

“Ermənilərin danışıqlar prosesini bilərəkdən pozmasının daha bir göstəricisi Dağlıq Qarabağdan olan separatçıları danışıqlar prosesinə cəlb etmək üçün ardıcıl səyləri göstərməsi idi. Bu da tərəfimizdən dərhal rədd edilmişdir və Minsk qrupunun həmsədrləri tərəfindən dəstəklənməmişdir. Başqa sözlə, onlar artıq uzun illərdir ki, mövcud olan danışıqların formatını dəyişmək istəyirdilər”.

25 Sent 2020
Siyasət

İlham Əliyev: “Minsk qrupunun həmsədrləri erməniləri dayandırmır”

“Sözsüz ki, Azərbaycanın qədim tarixi şəhəri olan Şuşada cinayətkar xunta rejiminin qondarma liderinin dırnaqarası andiçmə mərasimini təşkil etmək qərarı onların qəsdən etdiyi daha bir təxribatdır”.

25 Sent 2020
Siyasət

Dövlət başçısı: “Ermənistanın hərbi təxribatlarına görə vəziyyət mənfi məcraya doğru gedir”

“Əfsuslar olsun ki, region daha təhlükəsiz bir məkana çevrilməyib. Təəssüf ki, vəziyyət mənfi məcraya doğru gedir. Bu da, əsasən, Ermənistanın Azərbaycana qarşı davamlı hərbi təxribatlarına görə baş verir”.

25 Sent 2020
Siyasət

İlham Əliyev: “Bütün məsuliyyət Ermənistanın üzərindədir”

“Bir müddət əvvəl sərhəddən ordumuz çıxarılıb və indi Ermənistanla dövlət sərhədinin böyük bir hissəsi sərhəd xidməti tərəfindən mühafizə olunur. Bu, bizim Ermənistanla dövlət sərhədində heç bir hərbi niyyətlərimizin olmadığını göstərir.