100 yaşında ürək xəstəliyindən vəfat edən ürək həkimi

100 yaşında ürək xəstəliyindən vəfat edən ürək həkimi
01 2017 14:20

Əslən Livandan olan Şaker və Raxiji Dabaqi (sonradan ingiliscə dəyişdirilmiş DeBakey) ailəsində böyüyən beş övladdan biri də Maykl idi. Onun tibbə marağı atasının əczaxanasından başlamışdı, anası dərzi olduğuna görə övladlarına tikiş, toxuma və hörmə sənətinin sirlərini öyrətmişdi. Gələcək ürək cərrahı əvvəlcə təhsilini Strasburq, sonra isə Heydelberq Universitetində almışdı. Təhsilini başa vurandan sonra Yeni Orleandakı Tuleyna Universitetinə qayıdan Maykl Debeyki 1937-ci ildən 1948-ci ilədək tibb fakültəsində işləyib. 29 yaşlı kardioloq əsas hissələri çoxlu tibb alətlərindən təşkil olunan ürək nasosunu ixtira edib. Elə həmin il o, qan köçürmək üçün iynə, damar tikişi üçün iynətutan ixtirasının müəllifi olur. Siqaret çəkməyin ağciyərlərin xərçənginə səbəb olduğunu ilk dəfə Debeyki öz rəhbəri Alton Osnerlə birlikdə söyləmiş və bir müddət sonra alimlər həmin fikri təsdiq etmişlər.

İkinci dünya müharibəsi zamanı o, ABŞ ordusunun hərbi qərargahın cərrah-məsləhətçilər şöbəsinə cəlb olunub, 1945-ci ildə həmin şöbəyə rəhbərlik edib. Onun burada çalışdığı müddətdə hazırladığı layihələr Qrenada, Vyetnam və Koreyada baş verən hərbi münaqişələr zamanı minlərlə amerikalının həyatını xilas edib.

Debeyki Bronks hospitalında aortokoronar şuntlama əməliyyatını uğurla aparan ilk həkimlərdən biri olub. Bunun ardınca o, 1953-cü ildə ilk dəfə olaraq karotid endarterektomiya əməliyyatını da uğurla aparıb. 1958-ci ildə Debeyki qan damarlarının ilk protezləmə əməliyyatını keçirib. Onun əsasını qoyduğu damar protezləməsi indi də ürək cərrahiyyəsində geniş istifadə olunur. 1964-cü ildə o, dünyada ilk dəfə olaraq "açıq ürək" üzərində aortokoronar şuntlama əməliyyatı aparıb və ürək əzələlərinin qanla təchiz edilməsi sahəsində daha bir yeniliyə imza atıb.

1966-cı ildə Debeyki süni ürək əməliyyatı aparıb. Üç il sonra onunla Denton Kuli arasında süni ürək köçürülməsi əməliyyatı ilə əlaqədar qalmaqal yaranıb və 40 il iki böyük cərrah arasında davam edən mübahisə 2007-ci ildə barışıqla bitib. Artıq o vaxt Debeykinin 99, Kulinin isə 87 yaşı var idi.

Ötən əsrin ortalarında məşhur cərrah daha bir ixtiraya imza atıb. Parça mağazasından aldığı dakron parçadan həyat yoldaşının "Zinger" tikiş maşınında damar protezi hazırlayıb. Ürək və damar cərrahiyyəsi sahəsində çoxlu ixtira və kəşflərin müəllifi olan Maykl Debeyki 75 illik tibbi fəaliyyəti ərzində 67 mindən çox xəstənin xilaskarına çevrilib. Tibb, cərrahlıq, tibbi təhsil və digər sahələrlə əlaqədar 1300-dən artıq məqalə və kitabın müəllifi olub.

Məşhur cərrah əməliyyat masasında xəstənin kimliyinə heç bir əhəmiyyət verməzdi. Debeyki deyirdi: "Xəstələri yarandan sonra başa düşürsən ki, onların hamısı eynidir".

"90 yaşım tamam olanda son əməliyyatımı planlaşdırmışdım. Başa düşürdüm ki, yerimi başqalarına vermək vaxtı çatıb. Lakin əgər kiminsə ürəklə bağlı problemi yaransa, əməliyyat tələb olunsa və yaxınlıqda heç bir həkim olmadığı təqdirdə mən cərrah bıçağını götürə bilərəm",- bu sözlər də ona məxsusdur.

2005-ci il 97 yaşlı Maykl Debeyki çıxış edəcəyi konfransa hazırlaşarkən aorta damarı cırılır. Dünyanın hər yerindən gələn tələbələri onun başına yığışır. Cərrahı təcili olaraq əməliyyata götürürlər. Yeganə çıxış yolu özünün ixtira etdiyi damar protezi əməliyyatı idi. Uğurla keçən əməliyyatdan sonra onu həyata qaytarırlar.

...Üç il sonra - 2008-ci ilin iyulunda Debeykinin ürəyində narahatlıq yaranır. Bu dəfə yüzlərlə, minlərlə, on minlərlə xəstəni həyata qaytaran məşhur cərrahın həyatını xilas edən tapılmır. Həmin il iyulun 11-də onun ürəyi sonuncu döyüntülərini vurur...


3 Dek 2021
Səhiyyə - Sağlamlıq

Qəhvənin gözlər üçün gözlənilməz faydası açıqlanıb

İnsanlarda görmə kəskinliyi statik (stasionar) və dinamik (hərəkətli) şəraitdə kiçik detalları tanımaq qabiliyyəti ilə qiymətləndirilir.

20 May 2021
Səhiyyə - Sağlamlıq

Dəri xərçənginin qarşısını almaq mümkündür!

24-26 may tarixlərində, La Roche-Posay Azərbaycanın, Аzərbaycan Dermatoveneroloqlar Assosiasiyasının, Bakı Pataloji mərkəzinin təşkilatçılığı və Zəfəran Hospitalın dəstəyi ilə “Dəri xərçənginin diaqnostikası günləri” aksiyası keçiriləcəkdir.   

3 May 2021
Səhiyyə - Sağlamlıq

Hamiləlik - sağlam başlanğıcın təməli

Hamiləlik zamanı qadının orqanizmi çox ciddi yükləmələrə məruz qalır. Qadının orqanizmində yeni həyat inkişaf edir və bu həyatın normal inkişafı üçün müxtəlif vitaminlər, mikroelementlər və s. maddələr lazımdır. Hamiləlik zamanı hətta bir vacib vitaminin və ya mikroelementin çatışmazlığı həm uşağın inkişafına, həm də qadının səhhətinə mənfi təsir edir. Məsələn, uşağın sümüklərinin formalaşmasına və böyüməsinə çoxlu miqdarda kalsium elementi lazımdır. Bu element ananın orqanizminə lazım olan miqdarda daxil olmadıqda, körpədən çox ana əziyyət çəkir. Körpə ananın orqanizmindən özünə lazım olan kalsiumu sovurur ki, bunun nəticəsində ananın dişlərindən, sümüklərindən, saçlarından kalsium yuyulur. Məhz bu səbəbdən qadının orqanizmində hamiləlikdən öncə kalsium defisiti varsa və ya hamiləlik zamanı lazım olan miqdarda kalsium qəbul etmirsə, o zaman qadınlarda dişlər ovulmağa başlayır, saçlar tökülür, ayaqlarda qıcolmalar olur.

3 May 2021
Səhiyyə - Sağlamlıq

Türkiyənin müdafiə naziri: “Ermənilərə qarşı soyqırım olmayıb” - VİDEO

İraqın şimalında keçirilən “Pənçə-Şimşək” və “Pənçə-İldırım” əməliyyatları ilə əlaqədar mətbuat nümayəndələri qarşısında çıxış edən Türkiyənin milli müdafiə naziri Hulusi Akar qondarma “erməni soyqırımı”na dair açıqlama verib.

3 May 2021
Səhiyyə - Sağlamlıq

Günümüzün aktuallıqlarından biri: Dispepsiya

Həzm pozğunluğu və ya dispepsiya moderin dövrümüzdə olduqca geniş yayılmış şikayətlərindəndir.